Zapraszamy
na strony czasopism wydawnictwa:

Rolnik DzierżawcaNowoczesna UprawaRolniczy Przegląd TechnicznyHoduj z głową bydłoHoduj z głową świnie


Sonda
Czy Twoje gospodarstwo poniosło straty z powodu suszy?
 
Tak, powyżej 70 proc.
Tak, poniżej 70 proc.
Nie


Artykuł z numeru: 7/2018

Zielonka latem


Jakość wołowiny kulinarnej pochodzącej od różnych ras bydła mięsnego zależy m.in. od ich żywienia. Dieta tych zwierząt nie jest skomplikowana i oparta jest przede wszystkim na paszach objętościowych.

Dominującymi są pasze objętościowe wilgotne (zielonka, kiszonka, sianokiszonka) i suche (siano, słoma). Wykorzystuje się także uboczne produkty pochodzenia rolno-spożywczego. Z reguły bydło mięsne nie jest dokarmiane paszami treściwymi (śrutami zbożowymi). Wyjątek stanowią krowy cielne, odchowywane jałówki i buhajki. Jednak dokarmianie związane jest także z rasą. Zwierzęta szybko rosnące, np. rasy charolaise, wymagają dokarmiania.

W Polsce

populacja bydła mięsnego stanowi zaledwie 1 proc. całej populacji bydła. Jest ono utrzymywane w województwach: warmińsko-mazurskim, zachodniopomorskim, podlaskim, wielkopolskim oraz lubuskim. Mało tych zwierząt jest w województwach: małopolskim, podkarpackim i świętokrzyskim.

W czystości rasy najwięcej zwierząt hoduje się z rasy limousine (67 proc.). Mniej jest zwierząt ras: charolaise (15,4 proc.), hereford (5,6 proc.) i simental (3,8 proc.). Dominującą rasą wśród mieszańców są także zwierzęta będące potomstwem po buhajach limousine (ponad 88 proc.), a zaledwie 4,5 proc. wynosi odsetek zwierząt rasy charolaise.

Systemy chowu

bydła mięsnego to: chów alkierzowy (z dostępem do wybiegów), alkierzowo-pastwiskowy i pastwiskowy (z dostępem do miejsc schronienia w przypadku złych warunków atmosferycznych).

Utrzymanie alkierzowebydła mięsnego nie wymaga budowy drogich obór. Budynki mogą mieć prostą konstrukcję i powinny być wyposażone w duże wybiegi oraz podzielone na pięć sektorów dla: krów, mamek z cielętami, młodzieży hodowlanej, buhajów rozpłodowych i opasów. W grupach technologicznych z młodym bydłem różnica w ich masie ciała nie powinna przekraczać 10 proc., zwłaszcza buhajków. Chów może być wolnostanowiskowy na głębokiej ściółce. Wówczas budynek powinien być podzielony na część legowiskową (wypoczynkową), korytarz gnojowo-spacerowy i stół paszowy. Wspólny dla poszczególnych grup może być obszar wypoczynkowy i paszowy (z podłogą litą lub szczelinową).

W Polsce preferowane jest utrzymanie alkierzowo-pastwiskowe, w którym bydło przebywa w budynkach zimą, a od wiosny do jesieni na pastwisku.

Rasy odporniejsze na jesienno-zimowe warunki atmosferyczne, takie jak szkockie bydło górskie, galloway, angus, czy hereford mogą być pastwiskowane przez cały rok, jednak należy umożliwić zwierzętom schronienie pod zadaszeniem lub we wiacie. Rasom mniej odpornym, do których należą limousine, charolaise, blond d’aquitaine należy zapewnić schronienie w budynku.

Systemy opasu

można na podzielić na: opas ekstensywny, półintensywny i intensywny. Końcowa masa ciała opasanych zwierząt zależy od rasy i płci oraz predyspozycji osobniczych. Dużą rolę odgrywają także aktualne warunki ekonomiczne (koszty żywienia, cena żywca).

W pierwszym systemie zwierzęta żywi się tanimi paszami gospodarskimi (jeden lub dwa sezony pastwiskowe) oraz produktami ubocznymi przemysłu rolno-spożywczego. Opas trwa dwa lata, a uzyskane tusze są słabo otłuszczone, słabo lub średnio umięśnione. Do tego typu opasu nadają się zwierzęta hodowane w czystości rasy.

Drugi system opasu charakteryzuje się żywieniem tanimi paszami gospodarskimi uzupełnianymi paszami treściwymi. W pierwszym okresie żywieniowym (odchowie cieląt) trwającym 3-4 miesiące, dobowe przyrosty zwierząt powinny wynosić ok. 600 g. Podczas okresu przygotowawczego trwającego kolejne 6 miesięcy przyrosty te powinny osiągać wartość 600-700 g, a w czasie opasu właściwego trwającego następne 6-8 miesięcy – powyżej 1000 g. W tym okresie może być stosowane dokarmianie, np. śrutami zbożowymi.

Opas intensywny prowadzony jest alkierzowo. Stosuje się pasze treściwe, aby zwierzęta w wieku 15-18 miesięcy uzyskały wysoką końcową masę ciała. Ich tusze są dobrze umięśnione i otłuszczone. Do tego rodzaju opasu nadają się zwierzęta pochodzące z krzyżowania buhajków ras: charolaise, limousine (łatwe porody), blonde d’Aquitaine, piemontese i simentaler z jałówkami i pierwiastkami rasy limousine.

Letnia dieta

bydła mięsnego, niezależnie od sposobu utrzymania, powinna obfitować w zielonki. Trzeba je uzupełnić słomą jęczmienną i sianem, co poprawi strukturalność dawki pokarmowej oraz zwiększy zawartość suchej masy i włókna surowego. Pasze te wpływają na wzrost ilości tłuszczu w mleku, zmniejszają niedobór suchej masy, a także pozytywnie wpływają na układ pokarmowy.

Krowy mamki najlepiej, aby latem przebywały na pastwisku. Jednak trzeba im zapewnić słomę, siano lub kiszonkę z kukurydzy lub z traw, aby uzupełnić niedobór włókna surowego. Przebywanie na pastwisku i zjadanie zielonki powoduje korzystny wzrost w osoczu krwi stężenia beta-karotenu i witaminy A. Niestety, nie rośnie ilość witaminy A, którą może wykorzystać rozwijający się płód, wobec tego krowy cielne muszą otrzymywać ją w postaci suplementu.

Cielęta przebywające latem na pastwisku powinny przyrastać powyżej 1000 g dziennie, natomiast cielęta hodowlane powinny osiągać parametry oceny osobniczej swojej rasy.

Buhaje latem mogą spożywać na pastwisku zielonkę uzupełnioną słomą.

Prawidłowe żywieniebydła mięsnego latem można ocenić na podstawie konsystencji kału. Obserwacja pozwala na stwierdzenie, czy spożywane pasze zawierają wystarczającą ilość suchej masy i włókna surowego. Rzadki kał wskazuje na niedobory tych składników, co wymaga uzupełnienia codziennej diety zwierząt w siano i słomę.

Pastwisko

musi zapewniać swobodny i stały dostęp do wody, jednak nie poleca się udostępniania zwierzętom naturalnych zbiorników wodnych ze względu na możliwość występowania pasożytów. Woda może pochodzić ze studni znajdujących się na pastwisku lub powinna być dowożona. Należy jednak pamiętać o tym, że woda do pojenia musi mieć jakość wody pitnej dla ludzi. Niedostateczna podaż wody pogarsza wydajność i jakość produkcji, a bydło powinno wypijać jej w ciągu doby 60 litrów.

Innym ważnym elementem pastwiska są zadaszenia lub wiaty, bądź naturalne zarośla śródpolne czy kępy drzew. Powinny one dać bydłu schronienie przed słońcem, deszczem i wiatrem. Pastwiska muszą być ogrodzone. Płoty mogą być drewniane lub metalowe. Można także założyć elektrycznego pastucha. Nie wolno natomiast grodzić pastwisk drutem kolczastym.

Ważnym elementem gospodarki pastwiskowej jest wałowanie, rozgarnianie kretowisk, podsiewanie, wykaszanie niedojadów i regularne usuwanie bądź rozgarnianie łajniaków. Bydło nie lubi paść się na trawie, która rośnie na ich własnych odchodach.

Na pastwiskach dla bydła mięsnego mokrych i czasami nadmiernie wilgotnych zaleca się wysiewanie mozgi trzcinowatej, wyczyńca łąkowego, kostrzewy trzcinowej, mietlicy białawej, wiechliny błotnej, komonicy błotnej, koniczyny białoróżowej. Wartościową trawą jest także wiechlina zwyczajna. Tereny o dużych zmianach wilgotności powinny być obsiane: kostrzewą łąkową, tymotką łąkową, kupkówką pospolitą, wiechliną łąkową, koniczyną białoróżową i komonicą zwyczajną. Na dobrym pastwisku powinny rosnąć: wyczyniec łąkowy, wiechlina błotna i zwyczajna, mietlica biaława. Bydło najchętniej zjada stokłosę bezostną, koniczynę łąkową, kostrzewę łąkową i czerwoną, życicę trwałą, natomiast niechętnie ‒ kostrzewę owczą i trzcinową.

Często zaniedbywanym elementem organizacji pastwisk są drogi przepędowe. Muszą one być w miarę równe, bez wgłębień i niekamieniste. Podłoże musi amortyzować przechodzenie zwierząt. Niebezpieczne szlaki komunikacyjne mogą być przyczyną złamań kończyn, zwichnięć i innych schorzeń układu ruchu i kostnego.

Cały tekst można przeczytać w lipcowym numerze miesięcznika „Przedsiębiorca Rolny”

dr hab. Piotr Dorszewski
Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy w Bydgoszczy
Fot. Tytus Żmijewski


Komentarze
Dodaj komentarz
 
© 2013 copyright APRA, wszelkie prawa zastrzeżone | Polityka prywatności | Regulamin | Regulamin prenumerat