Zapraszamy
na strony czasopism wydawnictwa:

Rolnik DzierżawcaNowoczesna UprawaRolniczy Przegląd TechnicznyHoduj z głową bydłoHoduj z głową świnie


Sonda
Czy Pani/Pana gospodarstwo spełnia wymogi Dyrektywy azotanowej?
 
Tak
Nie
Trudno powiedzieć


Artykuł z numeru: 12/2018

ONW wyznaczone na nowo


Obszary o niekorzystnych warunkach gospodarowania typ nizinny zostały ustanowione w Polsce na nowo i według tych samych kryteriów, co w pozostałych państwach UE. Rolnicy, którzy na skutek zmian stracą wsparcie, otrzymają w najbliższych dwóch latach przejściowe płatności.

Płatność ONW, wypłacana w ramach PROW, ma ułatwiać producentom prowadzenie działalności rolniczej na terenach o gorszych naturalnych warunkach gospodarowania. Do tej pory wsparcie przyznawane było dla obszarów o trzech typach: górskim, nizinnym i specyficznym.

Europejski Trybunał Obrachunkowy stwierdził jednak, że ponad 140 kryteriów wyznaczania obszarów o typie nizinnym nie pozwala na transparentność i porównywalność, przez co pomoc jest słabo ukierunkowana. W związku z tym wszystkie kraje UE zostały zobowiązane do wyznaczenia ONW dla tych terenów ponownie, w oparciu o jednakowe wskaźniki. Jednocześnie zmieniono nazwę – z „obszary o niekorzystnych warunkach gospodarowania” na „obszary z ograniczeniami naturalnymi”.

Przyzwyczailiśmy się przez kilkanaście lat do dotychczasowego systemu, chociaż przez wielu rolników był on podnoszony jako mało sprawiedliwy. Szczególnie kwestionowany był czynnik demograficzny. Podstawowe zasady nowego systemu to stosowanie jednolitych dla całej Europy kryteriów biofizycznych dotyczących klimatu, gleby oraz ukształtowania terenu. Wydaje się, że są one najistotniejsze do określenia, które tereny są rolniczo wykorzystywane, do których należy i warto stosować dodatkowe wsparcie finansowe – mówił 23 listopada Jan K. Ardanowski, minister rolnictwa podczas prezentacji wyników prac nad nową delimitacją ONW.

Przezwyciężone ograniczenia

Zmiana sposobu delimitacji ONW w ramach PROW 2014-20 polega na stosowaniu w całej UE jednolitych kryteriów biofizycznych dotyczących klimatu (długość okresu wegetacyjnego, temperatura w okresie wegetacyjnym, brak wody), gleby (słaba przepuszczalność gleby, uziarnienie gleby i kamienistość, głębokość strefy korzeniowej, słabe właściwości chemiczne), gleby i klimatu (nadmierna wilgotność gleby) oraz ukształtowania terenu.

Równocześnie obowiązkowym etapem delimitacji jest zawężenie tych obszarów (ang. fine tuning). Jak czytamy w unijnym komunikacie, oznacza to wyłączenie ze wsparcia „tych jednostek administracyjnych, na których znaczące ograniczenia naturalne zostały udokumentowane, ale przezwyciężono je dzięki:

  • inwestycjom lub działalności gospodarczej,

  • normalnej produktywności gruntów,

  • metodom produkcji lub systemom rolniczym, które rekompensują utracone dochody albo dodatkowe koszty”.

Delimitacja ONW prowadzona jest na poziomie gminy lub mniejszej wyraźnie wytyczonej jednostki lokalnej, która stanowi jeden jasno określony, zwarty obszar geograficzny, posiadający wyraźną tożsamość gospodarczą i administracyjną. W Polsce sprawdzenie kwalifikowalności do ONW z ograniczeniami naturalnymi (poprzednio ONW typ nizinny) w oparciu o kryteria biofizyczne nastąpiło najpierw na poziomie gmin, a następnie (w przypadku braku kwalifikacji całej gminy) na poziomie obrębów ewidencyjnych.

Demografia bez znaczenia

Utrata statusu ONW typ nizinny w Polsce przez część obszarów jest wynikiem odejścia od dotychczas stosowanych kryteriów, jakimi były: wskaźnik waloryzacji rolniczej przestrzeni produkcyjnej (WWRPP), opracowany przez IUNG-PIB oraz czynniki demograficzne: gęstość zaludnienia w gminie i procent ludności w gospodarstwach rolnych. W szczególności można wskazać na dwa główne efekty przejścia na nowe unijne kryteria delimitacji:

  • w okresie 2019-20 wyłączono wskaźniki społeczne (niska gęstość zaludnienia i udział ludności powiązanej z rolnictwem) – w Polsce największy procent obecnych obszarów utraci status ONW typ nizinny z tego właśnie powodu. Niska gęstość zaludnienia brana pod uwagę w dotychczasowej delimitacji jest często powiązana z dużym udziałem lasów, jezior w strukturze użytkowania gruntów lub z dużymi kompleksami powierzchni użytków rolnych (jedno, dwa duże gospodarstwa w obrębie ewidencyjnym);

  • zmiana sposobu definiowania naturalnych utrudnień – w Polsce w latach 2004-13 do wyznaczania ONW typ nizinny wykorzystany został WWRPP. Obszary wyznaczone przy pomocy tego wskaźnika pokrywają się w dużym stopniu, ale nie w pełni, z obszarami typowanymi na podstawie nowych jednolitych kryteriów biofizycznych. Pomimo wielu starań (także innych państw członkowskich) nie udało się przekonać KE do potraktowania WWRPP jako kryterium, które mogłoby być zastosowane w całej UE.

 Cały tekst można przeczytać w grudniowym numerze miesięcznika „Przedsiębiorca Rolny”

Oprac. (kap)
Fot. Małgorzata Felińska



Komentarze
Dodaj komentarz
 
© 2013 copyright APRA, wszelkie prawa zastrzeżone | Polityka prywatności | Regulamin | Regulamin prenumerat