Zapraszamy
na strony czasopism wydawnictwa:

Rolnik DzierżawcaNowoczesna UprawaRolniczy Przegląd TechnicznyHoduj z głową bydłoHoduj z głową świnie


Sonda
Czy Pani/Pana gospodarstwo spełnia wymogi Dyrektywy azotanowej?
 
Tak
Nie
Trudno powiedzieć


Aktualno?ci

Nie tylko jęczmień z grochem

2018-02-23

Nie tylko jęczmień z grochem
Mieszanki zbożowo-strączkowe wygrywają konkurencję z mieszankami międzygatunkowymi zbóż z udziałem owsa oplewionego przede wszystkim dlatego, że udział bogatych w białko nasion grochu zwiększa ich efektywność paszową i zmniejsza koszty produkcji mięsa. Zainteresowanie uprawą tych mieszanek wzrasta, ale to nic dziwnego, bo ich zalety na tym się nie kończą. 

Spośród mieszanek zbóż i strączkowych najpopularniejsze są: jęczmień + groch oraz jęczmień + owies + groch. Zasiewy mieszane plonują zazwyczaj wierniej od czystych siewów gatunków będących ich komponentami. Rośliny lepiej wykorzystują składniki mineralne i wodę, co wynika z różnic w ich pokroju i typie systemu korzeniowego – zboża lepiej penetrują korzeniami wierzchnią warstwę gleby, a groch sięga głębiej. Poza tym obydwa komponenty mają różne okresy krytycznego zapotrzebowania na wodę i składniki pokarmowe, przez co są bardziej tolerancyjne na zmienne warunki pogody i mozaikowatość gleb. Dlatego zasiewy zbożowo-strączkowe polecane są do uprawy na dużych polach, gdzie mozaikowatość stanowi często poważny problem.

Innym atutem ich uprawy w gospodarstwach wielkoobszarowych jest korzystny wpływ na stan fitosanitarny gleb i uprawianych roślin. Mieszanki te są mniej podatne na zachwaszczenie i porażenie przez choroby i szkodniki, przez co koszty chemicznej ochrony roślin zmniejszają się. Mają też mniejsze wymagania nawozowe (azot) niż plantacje jednorodne gatunkowo. Mieszanki zbożowo-strączkowe można uprawiać w różnych warunkach glebowych, z wyjątkiem gleb najlepszych (z uwagi na dużą podatność jęczmienia i grochu na wyleganie) i gleb najsłabszych. Do różnych warunków glebowych należy dostosować odpowiednie odmiany komponentów. Udział roślin strączkowych w mieszance korzystnie wpływa na wartość stanowiska dla roślin następczych. 

Uprawa roli i nawożenie

Uprawa i poziom nawożenia mineralnego pod mieszanki zbożowo-strączkowe są podobne jak pod zboża jare w czystym siewie, z wyjątkiem nawożenia azotem, którego dawka powinna być mniejsza (30-40 kg N/ha) niż pod zboża uprawiane w siewie czystym, ponieważ rośliny strączkowe współżyją z bakteriami brodawkowymi, które mają zdolność wiązania wolnego azotu z powietrza. W ten sposób każdego roku do gleby dostaje się w zależności od właściwości szczepu bakterii i warunków środowiska od 40-700 kg N/ha. Daje to znaczącą oszczędność w stosowaniu azotowego nawożenia mineralnego.

Mieszanki zbóż z grochem wysiewa się zwykle na stanowisku po zbożach. Pierwszym wiosennym zabiegiem uprawowym powinno być wyrównanie powierzchni pola włóką lub broną. Następnie najkorzystniej jest zastosować zestaw uprawowy (kultywator o wąskich łapach lub bronę + wał strunowy). Nawożenie P i K zaleca się stosować wiosną pod kultywator, wzruszając glebę na głębokość ok. 10 cm. Poziom tego nawożenia zależy od zasobności gleb i wielkości przewidywanego plonu mieszanki. W przypadku niskiej i bardzo niskiej zasobności gleby w magnez należy dodatkowo zastosować jeden z nawozów magnezowych (siarczan magnezu, kizeryt, kalimagnezja, rolmag) w dawce 20-35 kg Mg/ha. Wapnowanie na glebach kwaśnych powinno być wykonane pod przedplon. 

Dobór komponentów

W uprawie mieszanek ważny jest dobór gatunków i odmian o zbliżonej wysokości pędów i podobnym terminie dojrzewania. Pod tym względem bardziej pasują do siebie jęczmień i groch, owies jest wyższy i dojrzewa później, dlatego do mieszanek zaleca się wybierać odmiany niższe, odporne na wyleganie i wcześniejsze. Wybierane do uprawy mieszanek zbożowo-strączkowych odmiany jęczmienia powinny charakteryzować się przede wszystkim dużą odpornością na wyleganie, szczególnie, że drugi składnik mieszanki – groch również bardzo często wylega. W badaniach IUNG – PIB wykazano mniejszą przydatność owsa nagoziarnistego od owsa oplewionego do mieszanek z grochem, głównie z powodu jego niskiego plonowania. Biorąc pod uwagę małą wartość paszową owsa oplewionego dla świń i drobiu, można jednak zalecać udział w mieszance dwóch nagoziarnistych odmian – Siwek lub Amant. 

Siew i pielęgnacja

Nasiona komponentów mieszanek powinny charakteryzować się dobrą zdolnością kiełkowania (co najmniej 93 proc.) i wysoką czystością (98-100 proc.). Najlepiej zaopatrzyć się w kwalifikowany materiał siewny przed siewem zaprawiony jedną z zapraw zalecanych przez IOR – PIB. Mieszanki należy wysiewać wcześnie, kiedy tylko warunki wilgotnościowe pozwalają na doprawienie gleby. Im gleba lżejsza, tym wcześniej można wykonać siew. Opóźnienie siewu obniża plon ziarna zbóż i strączkowych, szczególnie w warunkach suchej wiosny.

Prawidłowa gęstość siewu mieszanki zależy od jakości gleby. Z uwagi na zagrożenie wyleganiem na glebach lepszych zaleca się siać rzadziej, zmniejszając udział grochu w mieszance. Ilość wysiewu nasion ustala się oddzielnie dla każdego komponentu. W gospodarstwach stosujących od lat staranną uprawę roli i utrzymujących wysoką kulturę gleby można podane w tabeli normy wysiewu zmniejszyć o 5-12 proc. Głębokość siewu powinna wynosić 3 cm na glebach zwięźlejszych i 4 cm na glebach lżejszych, a optymalna rozstawa rzędów 12 cm.

Pielęgnacja chemiczna mieszanek jest często niemożliwa z uwagi na brak zalecanych środków ochrony roślin. Dlatego ważna w tym przypadku jest pielęgnacja mechaniczna – podstawowym zabiegiem niszczącym chwasty jest bronowanie, które poprawia też stosunki wodno-powietrzne gleby i sprzyja lepszemu wytwarzaniu brodawek korzeniowych przez rośliny strączkowe. W czasie zimnej wiosny chwasty wschodzą wcześniej niż wysiane zboża i groch. Wówczas należy przeprowadzić pierwsze bronowanie pielęgnacyjne (brona lekka) tuż przed wschodami mieszanki. Zasadnicze bronowanie pielęgnacyjne wykonuje się w czasie, gdy zboża wejdą w fazę krzewienia, a groch osiągnie wysokość 5 cm. Bronowanie powinno być prowadzone w poprzek lub w skos rzędów. Mieszanki zbożowo-strączkowe są na ogół mało porażane przez choroby i szkodniki, dlatego w ich uprawie nie stosuje się fungicydów i insektycydów. 

Zbiór

Mieszanki zbożowo-strączkowe należy zbierać kombajnem, na początku dojrzałości pełnej zbóż, nie za późno, żeby nie dopuścić do samoosypywania się grochu. Prędkość obrotowa bębna młócącego powinna wynosić 600-750 obr./min, a wentylatora 800-900 obr./min, szczelina robocza: wlot 20-25 mm, wylot 9-15 mm. W przypadku zbioru mieszanek, które wyległy, nagarniacz kombajnu należy ustawić jak najniżej, a prędkość obrotową nagarniacza nastawić tak, aby była nieco większa od prędkości roboczej kombajnu. Podczas zbioru niewyległych mieszanek zbóż z grochem nagarniacz powinien być wysunięty nieco do przodu, tak aby jego oś znajdowała się na wysokości zespołu tnącego kombajnu. Palce nagarniacza powinny sięgać na wysokość ok. 3/4 wysokości rośliny strączkowej, a prędkość obrotowa powinna być zbliżona do prędkości jazdy kombajnu.

Cały tekst można przeczytać w lutowym numerze miesięcznika „Przedsiębiorca Rolny” 

 

Prof. dr hab. Kazimierz Noworolnik

Zakład Uprawy Roślin Zbożowych

IUNG-PIB w Puławach

 

Fot. Tytus Żmijewski

 

przeglądaj wszystkie


Komentarze
Dodaj komentarz
Zobacz wszystkie komentarze
 
© 2013 copyright APRA, wszelkie prawa zastrzeżone | Polityka prywatności | Regulamin | Regulamin prenumerat