Zapraszamy
na strony czasopism wydawnictwa:

Rolnik DzierżawcaNowoczesna UprawaRolniczy Przegląd TechnicznyHoduj z głową bydłoHoduj z głową świnie


Sonda
Czy uważasz, że ustawa "odorowa" powinna wejść w życie?
 
Tak
Nie
Nie mam zdania
Tak, ale w innym kształcie


Aktualno?ci

Pestycydy kupuj tylko z legalnego źródła

2018-12-28

Pestycydy kupuj tylko z legalnego źródła

Wartość globalnego rynku środków ochrony roślin szacowana jest na ok. 55 mld USD. Udział nielegalnych i podrobionych produktów jest różny w poszczególnych krajach, ale średnio wynosi 10-15 proc. Te dane wskazują, że wprowadzanie do obrotu sfałszowanych środków ochrony roślin to obecnie jedna z najpoważniejszych nieprawidłowości na rynku pestycydowym. A jak to wygląda w Polsce? 

W krajach Unii Europejskiej obowiązują ujednolicone przepisy regulujące wprowadzanie na rynek środków ochrony roślin. Przepisy te zawarte w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 z 21 października wymagają, aby środek ochrony roślin zanim zostanie dopuszczony do obrotu został poddany szczegółowym testom i ocenom obejmującym m.in. zbadanie jego jakości, skuteczności, określenie toksyczności, wpływu na organizmy żywe, zachowania w środowisku oraz zasad i warunków przechowywania. Te badania mają na celu poznanie i ograniczenie ryzyka związanego z zastosowaniem środków ochrony roślin w produkcji roślinnej. W art. 1 unijnego rozporządzenia podkreślono, że jego przepisy opierają się na zasadzie ostrożności, w celu zapewnienia, że substancje czynne lub środki wprowadzane do obrotu nie będą miały niekorzystnego wpływu na zdrowie ludzi, zwierząt i środowisko. Ponadto przepisy nie uniemożliwiają państwom członkowskim stosowania zasady ostrożności, w przypadku gdy nie ma naukowej pewności co do zagrożeń dla zdrowia ludzi lub zwierząt lub dla środowiska ze strony środków ochrony roślin, które mają uzyskać zezwolenie na ich terytorium.

Ściśle kontrolowane

W związku z obowiązującymi regulacjami, dopuszczanie środków ochrony roślin do obrotu to proces skomplikowany, czasochłonny i kosztowny. Nic dziwnego, ponieważ jest to towar szczególnego rodzaju. Środki ochrony roślin stosowane są w produkcji roślinnej, która stanowi ważny element gospodarki żywnościowej i są uwalniane do środowiska. Dlatego przepisy rozporządzenia nr 1107/2009 nakładają na państwa członkowskie obowiązek przeprowadzania urzędowych kontroli środków ochrony roślin, które uzyskały dopuszczenie do obrotu. Kontrole te są finansowane z budżetu państwa i przeprowadzane niezależnie od producentów oraz podmiotów wprowadzających je na rynek. W Polsce za przeprowadzanie urzędowych kontroli odpowiada Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORiN). Urzędowa kontrola jakości środków ochrony roślin wykonywana jest przez PIORiN we współpracy z Laboratorium Badania Jakości Środków Ochrony Roślin Instytutu Ochrony Roślin – PIB Oddział Sośnicowice. Obecnie kontrola ta wykonywana jest w ramach jednego z zadań Programu Wieloletniego IOR-PIB na lata 2016-20. 

Sfałszowane preparaty

Wyniki urzędowej kontroli wskazują, że generalnie środki ochrony roślin oferowane w sieciach handlowych w Polsce są dobrej jakości. Natomiast główną przyczyną zaobserwowanych na rynku pestycydowym nieprawidłowości są fałszerstwa oraz próby nielegalnego wprowadzania preparatów do obrotu. Wykrycia fałszerstw to ponad 80 proc. spośród wszystkich powodów dyskwalifikacji środków ochrony roślin badanych w ramach urzędowej kontroli.

Najczęściej fałszerstwa dotyczą składu środka, tzn. zaniżenia lub zawyżenia w stosunku do deklarowanej zawartości substancji czynnych, niezgodności zarówno pod względem rodzaju, jak i zawartości innych niż substancje czynne składników formy użytkowej (formulacji) środka ochrony roślin (tzw. koformulantów) oraz zanieczyszczenia innymi obcymi substancjami. Ważnym powodem dyskwalifikacji środków są też niewłaściwe parametry fizyczne i chemiczne, np. zdolność do tworzenia zawiesiny. Często stwierdza się również brak zatwierdzonej etykiety lub dołączenie etykiety w języku obcym, brak naniesionej daty produkcji i numeru partii.

Wszystko to jest naruszeniem obowiązujących przepisów i źródłem poważnych zagrożeń, najczęściej związanych z brakiem możliwości weryfikacji, czy dany produkt jest oryginalny, brakiem informacji o zachowaniu koniecznych środków bezpieczeństwa przy jego stosowaniu (środki ochrony osobistej, okresy karencji) i stanowi ryzyko zarówno dla wykonującego zabieg, jak i dla konsumentów.

W poprzednich latach obszarem szczególnie narażonym na występowanie nieprawidłowości były środki objęte tzw. handlem równoległym. Jest to jeden z dopuszczonych sposobów wprowadzania środków ochrony roślin na rynek, a jego warunki reguluje art. 52 rozporządzenia nr 1107/2009. Natomiast w ostatnich dwóch latach nieprawidłowości najczęściej związane są podrabianiem zarejestrowanych produktów oraz z próbami wprowadzenia do obrotu środków w opakowaniach z etykietami w języku obcym, często pod nazwą handlową, która nie została zarejestrowana na terenie Polski. 

Handel obwoźny i inne „okazje”

Nielegalne i podrobione środki ochrony roślin zazwyczaj rozprowadzane są poza oficjalnymi sieciami dystrybucji. Sfałszowane produkty oferowane są po znacznie niższych cenach w porównaniu z cenami preparatów oryginalnych oraz w warunkach handlu obwoźnego lub na targowiskach, czyli w sposób, który narusza wymagania przepisów ustawy z 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin (ustawa stanowi implementację przepisów rozporządzenia nr 1107/2009 na terytorium Polski).

Wyniki kontroli wykazały, że towary te najczęściej nie zawierały substancji czynnych lub zostały one rozcieńczone. Zastosowanie takich produktów na plantacji może być powodem poważnych strat finansowych, mimo pozornych oszczędności związanych z ich zakupem. Należy podkreślić, że nawet jeżeli nabyty „okazyjnie” środek ochrony roślin zawiera odpowiednią ilość substancji czynnych, to najczęściej nie zawiera tzw. substancji innych, które zostały ocenione w procesie dopuszczenia środka do obrotu lub zawiera inne substancje, ale nieprzebadane, o niewiadomym działaniu na rośliny, zdrowie ludzi i środowisko, różniące się od oryginalnych. Te inne substancje (poza substancjami czynnymi) w oryginalnym produkcie zapewniają m.in. skuteczne działanie substancji czynnych (synergetyki), ochronę uprawy przed szkodliwym działaniem substancji czynnych (sejfnery), odpowiednie parametry cieczy użytkowej (jednorodność, formowanie kropel i właściwe przyleganie do rośliny), przewidywalną migrację w środowisku i stabilność środka. Odgrywają więc bardzo ważną rolę we właściwym i bezpiecznym działaniu środków ochrony roślin. Ich brak w podrobionym produkcie jest źródłem wielu zagrożeń, np. braku skuteczności, zniszczenia plantacji, skażenia gleby i wód podziemnych. 

Obrót reguluje prawo

Przepisy ustawy o środkach ochrony roślin precyzują warunki działalności związanej z obrotem pestycydami. Powinna być ona rejestrowana i nie może być prowadzona przy zastosowaniu automatu, samoobsługi lub sprzedaży dokonywanej poza punktem stałej lokalizacji (np. sprzedaż obwoźna i obnośna).

Najczęściej podstawowym powodem nabycia środków ochrony roślin poza legalną siecią dystrybucji jest czynnik ekonomiczny. Kupno towaru w takich warunkach nie daje jednak nabywcy żadnych gwarancji co do jakości i skuteczności środka. Przedsiębiorca rolny nabywa towar nielegalny, który ze względu na to, że nie został poddany żadnym badaniom i ocenom jakim podlegają oryginalne produkty przed uzyskaniem zezwolenia na wprowadzenie do obrotu, jest niebezpieczny, a ponadto nie ma żadnych praw do jego reklamacji w przypadku nieodpowiedniego działania. Zastosowanie takich produktów stwarza ryzyko i zagrożenie dla ludzi, zwierząt i środowiska, zwłaszcza jeśli zostały wprowadzone do obrotu bez oficjalnych badań i zezwoleń oraz jeżeli są niewłaściwie użyte. Ponadto posiadanie, stosowanie i handlowanie nielegalnymi i podrobionymi środkami ochrony roślin może podlegać karze pozbawienia wolności na mocy przepisów Kodeksu karnego. 

Cały tekst można przeczytać w grudniowym numerze miesięcznika „Przedsiębiorca Rolny” 

dr Marek Miszczyk

Laboratorium Badania Jakości Środków Ochrony Roślin

IOR – PIB Oddział Sośnicowice


przeglądaj wszystkie


Komentarze
Dodaj komentarz
Zobacz wszystkie komentarze
 
© 2013 copyright APRA, wszelkie prawa zastrzeżone | Polityka prywatności | Regulamin | Regulamin prenumerat