Zapraszamy
na strony czasopism wydawnictwa:

Rolnik DzierżawcaNowoczesna UprawaRolniczy Przegląd TechnicznyHoduj z głową bydłoHoduj z głową świnie


Sonda
Czy Twoje gospodarstwo poniosło straty z powodu suszy?
 
Tak, powyżej 70 proc.
Tak, poniżej 70 proc.
Nie


Pod naszym patronatem

Dzięki mikroorganizmom w glebie istnieje życie

2018-05-25

Bakterie, grzyby, pierwotniaki, wirusy. Dzięki nim gleba jest glebą, a nie rozkruszoną skałą macierzystą. Gdyby ich nagle zabrakło, po kilkunastu latach życie biologiczne obumrze wskutek braku dostępnego dla roślin węgla i azotu.

Mikroorganizmy składają się zwykle z jednej komórki i są widoczne wyłącznie pod mikroskopem. W jednym gramie gleby w zależności od jej żyzności znajduje się od 90 do 100 mln komórek bakteryjnych oraz od 6 do 8 tys. różnych rodzajów bakterii. Najwięcej bytuje w górnej uprawnej warstwie gleby, głównie wokół korzeni roślin w tzw. rizosferze.

Gdybyśmy chcieli wyodrębnić bakterie z jednego hektara ziemi z warstwy o głębokości około 30 centymetrów, to według różnych szacunków otrzymamy od trzech do nawet 20 ton tych drobnoustrojów – mówiła dr hab. Aleksandra Burkowska-But z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu podczas konferencji „Mikrobiologia w rolnictwie”, która 24 maja odbyła się w Kujawsko-Pomorskim Ośrodku Doradztwa Rolniczego w Minikowie.

Wirusy, bakterie, grzyby...

Jakie grupy mikroorganizmów występują w glebie? Są to wirusy, głównie bakteriofagi czyli takie, które atakują wyłącznie komórki bakteryjne. Ich rola może być pozytywna, kiedy niszczą bakterie chorobotwórcze dla roślin, ale również negatywna, gdy zwalczają pożyteczne drobnoustroje.

Kolejną grupą są bakterie, które stanowią podstawową masę mikroorganizmów glebowych zarówno pod względem ilości jak i aktywności metabolicznej. Szczególnie istotne są promieniowce. Potrafią rozkładać wiele substancji złożonych pod względem chemicznym, które nie są dostępne dla innych mikroorganizmów. Wpływają również selekcyjnie na pozostałą mikroflorę glebową, ponieważ wytwarzają wiele substancji o charakterze antybiotycznym.

Trzecią grupą są grzyby. Występują one głównie w glebach kwaśnych. Niestety, często są to mikroorganizmy o charakterze fitopatogennym, czyli wywołujące choroby roślin.

Niezbędne dla gleby

Jednym z wielu zadań mikroorganizmów jest udział w procesie powstawania próchnicy glebowej. Czynią to na wiele sposobów. Po pierwsze rozkładają substancje organiczne. Produkują także liczne metabolity np. polifenole, które są składową próchnicy. Ponadto obumierają i stają się materiałem do budowania substancji humusowych, w skład których wchodzą kwasy huminowe, kwasy fulwowe i huminy.

Jeśli w glebie brakuje tych substancji, wówczas wszystko co do niej trafia przecieka przez nią jak przez sito. To właśnie one stanowią sieć, która potrafi uwięzić zarówno wodę, jak i niezbędne dla funkcjonowania roślin składniki pokarmowe w ornej warstwie gleby i jednocześnie oddać je wtedy, kiedy rośliny najbardziej tych substancji potrzebują – tłumaczyła dr Aleksandra Burkowska-But.

Mikroorganizmy odpowiadają również za strukturę gleby, m.in. przez wydzielanie różnych substancji śluzowych. Dzięki temu tworzą się optymalne dla roślin gruzełki.

Polska staje się pustynią?

Szacuje się, że jeśli nie wprowadzamy do gleby odpowiedniej ilości substancji organicznych, ubytek próchnicy z jednego hektara upraw rolnych wynosi rocznie ok. 0,8 t. Tyle węgla ucieka w powietrze w postaci dwutlenku węgla.

Średnia zawartość próchnicy w polskich glebach wynosi 2,2 procent, z czego najwięcej znajduje się w przedziale od 1 do 2 procent. Tymczasem w Unii Europejskiej zawartość próchnicy poniżej 3,5 procent jest uważana za przejaw pustynnienia. Można więc stwierdzić, że Polska staje się powoli pustynią - mówiła dr Aleksandra Burkowska-But.

Kiedy brakuje mikroorganizmów

W glebie znajdują się miliony mikroorganizmów. Jednak możliwe są również ich niedobory. Dzieje się tak w przypadku przenawożenia nawozami mineralnymi. W takiej sytuacji roztwór glebowy jest zbyt zasolony, co wpływa na suszę fizjologiczną, czyli brak możliwości korzystania przez drobnoustroje z wody, w efekcie czego obumierają. Z kolei przy zbyt niskim pH, w glebie zamiast bakterii, które odgrywają główną rolę w jej prawidłowym funkcjonowaniu, dominują grzyby. Na niższą zawartość drobnoustrojów wpływają również skrajne warunki atmosferyczne czyli długotrwałe susze lub opady deszczu. W pierwszym przypadku w glebie znajduje się nadmiar powietrza, w drugim występuje jego niedobór. Tymczasem większość mikroorganizmów do swojego funkcjonowania potrzebuje tlenu.

Dbajmy o próchnicę

Co oprócz dostarczania materii organicznej ma zrobić rolnik, żeby w okresie niekorzystnych warunków pogodowych proces mineralizacji, czyli tworzenia się substancji mineralnych w glebie był mniejszy niż humifikacji czyli powstawania humusu? – pytał Marek Radzimierski z KPODR w Minikowie.

Zdaniem dr Aleksandry Burkowskiej-But, gwałtownym zmianom w glebie wynikającym z trudnych warunków pogodowych zapobiegać będzie odpowiednio wysoka zawartość próchnicy. To ona jest buforem przy zarówno zbyt dużej wilgotności jak i podczas suszy.

Na suszę i na deszcz nic nie poradzimy. Ale możemy, a wręcz musimy zadbać o ilość próchnicy. Jest to jednak długotrwały proces. Jeśli dzisiaj go zaczniemy stosując dobre praktyki rolnicze, jak na przykład płodozmian, wówczas te działania odczują kolejne pokolenia – mówił prof. Jacek Długosz z Uniwersytetu Technologiczno-Przyrodniczego w Bydgoszczy.

Skoro przez 50-70 lat traktowaliśmy glebę w jeden określony sposób, to w ciągu trzech lat nie jesteśmy w stanie tego zmienić żadnymi zabiegami. Dzisiaj musimy się zastanowić nad tym, czy za na przykład 50 lat koleje pokolenia będą ją uprawiać. Jeśli tak, musimy w nią inwestować, aby ilość próchnicy była jak największa – dodał dr hab. Maciej Walczak z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Cały tekst można będzie przeczytać w czerwcowym numerze miesięcznika "Przedsiębiorca Rolny"

Mirosław Lewandowski

Zdjęcia Jarosława Prussa można obejrzeć w naszej fotogalerii


przeglądaj wszystkie
 
© 2013 copyright APRA, wszelkie prawa zastrzeżone | Polityka prywatności | Regulamin | Regulamin prenumerat