Zapraszamy
na strony czasopism wydawnictwa:

Rolnik DzierżawcaNowoczesna UprawaRolniczy Przegląd TechnicznyHoduj z głową bydłoHoduj z głową świnie


Sonda
Jak oceniasz swoje zbiory kukurydzy na kiszonkę?
 
Dobrze
Źle
Trudno powiedzieć


Prawo
Jest nowa ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego
 
Andrzej Duda trzy tygodnie zastanawiał się, co zrobić z krytykowaną przez wiele środowisk ustawą z 5 sierpnia o kształtowaniu ustroju rolnego. W końcu podpisał ją 27 sierpnia. 

Kancelaria Prezydenta RP podkreśla, że prezydent Duda zdecydował się podpisać ustawę, ponieważ jej celem jest nie tylko przeciwdziałanie nadmiernej koncentracji nieruchomości rolnych, ale również zapewnienie prowadzenia gospodarstw przez osoby o odpowiednich kwalifikacjach. Ale to tylko jeden z wielu aspektów ustawy, która całkowicie zmienia zasady obrotu ziemią będącą w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz w obrocie prywatnym. 

Tama dla spekulantów

Nowe przepisy wprowadzają szereg ograniczeń, które mają zapobiec wykupywaniu ziemi przez cudzoziemców, a także spekulowaniu gruntami. Rykoszetem uderzą jednak w polskich rolników, którym znacznie trudniej będzie sprzedawać i nabywać grunty rolne. Będą je mogli kupić tylko ci, którzy osobiście będą je uprawiać, a ponadto wykażą, że od pięciu lat mają meldunek w gminie, w której leżą nabywane grunty lub w sąsiedniej. Ustawa przewiduje też kontrolę środków przeznaczonych na zakup ziemi.

Eksperci podkreślają, że najistotniejsze zmiany to te dotyczące wprowadzenia zasad reglamentacji obrotu nieruchomościami rolnymi, jeżeli na skutek przeniesienia własności nieruchomości rolnej albo jej części nastąpiłby podział gospodarstwa rolnego. Podział w takim przypadku będzie możliwy jedynie za zgodą dyrektora oddziału ANR, wydaną w drodze decyzji, po stwierdzeniu, że zaistniała jedna z wymienionych przesłanek ustawowych (art. 6). 

Zasady pierwszeństwa

Zmiany dotyczą też zasad pierwszeństwa sprzedaży ziemi rolnej przez osobę fizyczną lub prawną inną niż ANR (art. 9). Wtedy prawo pierwokupu przysługuje z mocy ustawy jej dzierżawcy, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki: umowa dzierżawy została zawarta w formie pisemnej, trwała co najmniej trzy lata, a nabywana nieruchomość wchodzi w skład gospodarstwa rodzinnego dzierżawcy lub jest dzierżawiona przez spółdzielnię produkcji rolnej. Jeśli nieruchomość nie ma dzierżawcy, prawo pierwokupu przysługuje rolnikowi indywidualnemu, będącemu właścicielem nieruchomości rolnej graniczącej ze sprzedawaną nieruchomością (jeżeli jest takich kilku, kupującego wybierze sprzedający). Jeśli nadal brakuje chętnych do kupna, prawo pierwokupu przysługuje ANR, ale tylko wtedy, gdy przedmiotem sprzedaży jest nieruchomość o powierzchni co najmniej 1 ha (teraz jest to 5 ha).

Tych przepisów nie stosuje się, jeżeli nieruchomość rolną albo jej część nabywa: rolnik indywidualny na powiększenie gospodarstwa rodzinnego do powierzchni 300 ha; osoba bliska zbywcy; osoba fizyczna będąca właścicielem nieruchomości rolnej graniczącej ze sprzedawaną nieruchomością, posiadająca kwalifikacje rolnicze oraz co najmniej od 5 lat zamieszkała w gminie, na obszarze której jest położona jedna z nieruchomości rolnych wchodzących w skład jej gospodarstwa rolnego, które osobiście prowadzi, z tym że powierzchnia użytków rolnych w tym gospodarstwie wraz z nabywanymi użytkami rolnymi nie przekracza 300 ha; członek spółdzielni produkcji rolnej będący osobą fizyczną, którego wkład gruntowy stanowiący jego własność jest użytkowany przez tę spółdzielnię, nabywający nieruchomość albo jej część stanowiącą wkład innego członka tej spółdzielni; spółdzielnia produkcji rolnej, której większość członków stanowią osoby fizyczne będące właścicielami wkładów gruntowych użytkowanych przez tę spółdzielnię, gdy przeniesienie własności nieruchomości rolnej albo jej części dotyczy wkładu gruntowego członka tej spółdzielni; jednostka samorządu terytorialnego na cele publiczne lub Skarb Państwa.

Nowelizacja wzmacnia tym samym rolę i znaczenie ANR, która będzie kontrolować cały obrót ziemią rolną (państwową i prywatną). Dlatego w oddziałach terenowych agencji powstaną komisje, w skład których wejdą przedstawiciele organizacji społeczno-zawodowych i samorządu rolnego. Do ich zadań będzie należał m.in. wybór sposobu zagospodarowania nieruchomości z ZWRSP, wybór rodzaju przetargów na sprzedaż i dzierżawę nieruchomości oraz opiniowanie zasadności wykonywania przez ANR umownego prawa odkupu nieruchomości. Jak czytamy w ustawie: „komisja powinna mieć na względzie, aby powstawały gospodarstwa rodzinne o powierzchni użytków rolnych (...) nie mniejszej niż powierzchnia preferowana i nie przekraczającej 100 ha. Powierzchnia preferowana nie może być mniejsza niż dwukrotność średniej powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstw rolnych w województwie (...) i większa niż 100 ha użytków rolnych”.

Ponadto, jeżeli cena sprzedawanej nieruchomości rażąco odbiega od jej wartości rynkowej, wykonujący prawo pierwokupu może wystąpić do sądu o ustalenie jej gruntów. 

Sprzedaż państwowej ziemi

Sprzedaż nieruchomości rolnej przez ANR w systemie bezprzetargowym lub na przetargach nieograniczonych może nastąpić tylko wtedy, jeżeli po kupnie łączna powierzchnia użytków rolnych będących własnością nabywcy nie przekroczy 500 ha (wliczając w to areał kiedykolwiek nabyty od agencji i później zbyty). Nowością jest też wykreślenie z listy podmiotów mających prawo pierwszeństwa nabycia gruntów z ZWRSP byłych właścicieli i ich spadkobierców (teraz są na pierwszym miejscu).

Natomiast w przetargach ograniczonych na zakup gruntów z ZWRSP nie będą mogły uczestniczyć: osoby, które kiedykolwiek nabyły z zasobu nieruchomości o powierzchni łącznej co najmniej 300 ha użytków rolnych (wliczając w to grunty kupione i następnie zbyte, chyba że zbycie nastąpiło na cele publiczne); osoby, które posiadają lub posiadały udziały lub akcje w spółkach prawa handlowego będących właścicielami nieruchomości rolnych lub w spółkach zależnych od takiej spółki; osoby, które mają zaległości z tytułu zobowiązań finansowych wobec ANR, Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego, ZUS, KRUS lub użytkują lub użytkowały nieruchomości ZWRSP bez tytułu prawnego i mimo wezwania ANR nieruchomości tych nie opuściły.

Umowa sprzedaży nieruchomości zbywanej z ZWRSP zawierać będzie: zobowiązania nabywcy nieruchomości do nieprzenoszenia własności nieruchomości przez 10 lat od dnia nabycia oraz do osobistego prowadzenia działalności rolniczej na niej w tym okresie, nieustanawiania hipoteki na nieruchomości na rzecz innych podmiotów niż ANR, zapłaty 40 proc. ceny sprzedaży w przypadku niedotrzymania przez nabywcę nieruchomości któregokolwiek ze zobowiązań lub złożenia nieprawdziwego oświadczenia o pochodzeniu środków na zakup, o wykształceniu, czy o wielkości posiadanego areału, albo o tym, że nie zawarł on umowy przedwstępnej na sprzedaż tej nieruchomości. 

Przetarg pisemny

Agencja może też przeprowadzić przetarg ofert pisemnych na sprzedaż nieruchomości rolnych. Kryteriami wyboru najkorzystniejszej oferty będą: preferowana powierzchnia własności użytków rolnych w gospodarstwie rolnym, odległość gospodarstwa rolnego oferenta od zbywanej nieruchomości, powierzchnia nieruchomości rolnych nabytych lub wydzierżawionych z zasobu, intensywność produkcji zwierzęcej w gospodarstwie oferenta, grupy rolników indywidualnych zamierzających nabyć nieruchomość na współwłasność w celu powiększenia ich gospodarstw rodzinnych, spółki prawa handlowego, w których 100 proc. akcji albo udziałów należy do pracowników zlikwidowanych PGR, spółdzielnie kółek rolniczych lub spółdzielnie produkcji rolnej, w których osoby uprawnione do ich reprezentowania posiadają kwalifikacje rolnicze, instytuty badawcze, fundacje, stowarzyszenia, którym nieruchomości rolne niezbędne są do realizacji celów statutowych. 

Zmiany w księgach

Podpis prezydenta pod nowelizacją ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego pociągnął za sobą nowelizację ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Wprowadzono zasadę, że suma hipoteki na nieruchomości rolnej nie może przewyższać wartości tej nieruchomości. Natomiast zmiana w ustawie o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa nakazuje zabezpieczyć w planie finansowym ANR 30 proc. wydatków na realizację prawa pierwokupu i wykupu, a także modyfikuje zasady sprzedaży i dzierżawy nieruchomości rolnych przez agencję. 

Posłowie się śpieszyli

Omawiając ustawę nie sposób nie przypomnieć trybu w jakim powstawała. Ekspresowe tempo towarzyszyło pracom w parlamencie od samego początku. Nie inaczej było na finiszu. Kluczowe decyzje w sprawie ustawy zapadły w Sejmie 4 i 5 sierpnia. W bloku nocnych głosowań posłowie opowiedzieli się za odrzuceniem większości senackich poprawek do ustawy.

Przypomnijmy – Senat w lipcu zaproponował aż 26 poprawek, które w istotny sposób zmieniły kształt napisanej przez posłów PSL ustawy. Najgłośniej przeciwko senackim poprawkom protestował były minister rolnictwa Stanisław Kalemba (PSL). Parlamentarzysta wielokrotnie powtarzał, że Senat „przewrócił ustawę do góry nogami” i dlatego Sejm powinien odrzucić „szkodliwe” zapisy.

W podobnym tonie wypowiadał się senator Jerzy Chróścikowski (PiS), który nie tylko pełni funkcję przewodniczącego senackiej Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi, ale jest również szefem rolniczej „Solidarności”. – Poprawki przegłosowane przez moich kolegów w Senacie to skrajna nieodpowiedzialność – grzmiał Chróścikowski i zwracał uwagę, że część zaproponowanych zmian „rozsadza ustawę”. 

Rząd jest na nie

4 sierpnia nad senackimi poprawkami debatowały w Sejmie połączone komisje rolnictwa i do spraw europejskich. W końcowym sprawozdaniu zarekomendowano przyjęcie zaledwie kilku poprawek (4 i 18, 9 i 15 oraz 21). Obecny na posiedzeniu wiceminister rolnictwa Kazimierz Plocke wielokrotnie powtarzał, że rząd opowiada się za odrzuceniem większości senackich poprawek, a posłowie podkreślali, że chociaż ostateczne ustalenia komisji to ważny drogowskaz, nikogo nie obligują do takiego samego głosowania na sali plenarnej Sejmu. O tym, że rzeczywiście tak jest można było się przekonać 5 sierpnia, podczas sejmowej debaty, gdy każdy z klubów prezentował swoje stanowisko w sprawie senackich poprawek.

Poseł PiS Jan Krzysztof Ardanowski, z sejmowej mównicy narzekał na pośpiech przy pracach parlamentarnych nad ustawą: – Ubolewamy, że z tak ważnymi, można by powiedzieć ustrojowymi rozwiązaniami Wysoka Izba czekała przez kilka lat. Dlatego mamy pewną wątpliwość, czy rozwiązania merytoryczne są tu najważniejsze, czy wydźwięk polityczny ustawy. Chociaż jest ona, na co zwracaliśmy uwagę podczas prac w komisji zarówno Sejmu, jak i Senatu, nieprecyzyjna, ma niedoskonałości prawne, na które zwracało uwagę Biuro Analiz Sejmowych, jest kwestionowana przez wiele środowisk, również rolniczych, to zdaniem naszego klubu, trzeba dać jej szansę, ponieważ idzie w kierunku ograniczenia możliwości spekulowania ziemią w Polsce. Wydaje się, że trzeba będzie tę ustawę nowelizować na podstawie analizy sytuacji, jaka powstanie po jej wejściu w życie – zastrzegł Ardanowski. 

Krzysztof Zacharuk (Fem)


przeglądaj wszystkie


Komentarze
Dodaj komentarz
Zobacz wszystkie komentarze
 
© 2013 copyright APRA, wszelkie prawa zastrzeżone