Cena mleka spada, znaczenie białka rośnie

Z jednej strony rolnicy muszą mierzyć się ze spadkiem cen skupu mleka i rosnącą presją kosztową. Z drugiej natomiast rozwój segmentu produktów wysokobiałkowych, zmiany konsumenckie oraz możliwe ograniczenie produkcji wskutek suszy mogą w kolejnych miesiącach zmienić układ sił na rynku.

W lipcu skup mleka wyniósł 1 156,4 mln litrów. Oznacza to wzrost o 1,4 proc. w stosunku do czerwca oraz o 1 proc. w porównaniu z lipcem ubiegłego roku. Jeszcze wyraźniej sytuację pokazują dane za pierwszych siedem miesięcy roku. Od stycznia do lipca skupiono w Polsce 8 145,1 mln litrów mleka, czyli o 2,3 proc. więcej niż w analogicznym okresie 2025 r. Jednocześnie cena surowca podążała w przeciwnym kierunku. Według danych GUS średnia cena mleka w lipcu wyniosła 172,17 zł/hl. Była więc o 1,1 proc. niższa niż w czerwcu i aż o 22,8 proc. niższa niż rok wcześniej. W okresie styczeń-lipiec było to 181,12 zł/hl, co oznacza spadek o 20 proc. w stosunku do analogicznego okresu poprzedniego roku.

Duże różnice między regionami

Różnice regionalne pozostają bardzo duże. Najwyższą cenę mleka w lipcu odnotowano w woj. podlaskim. Wyniosła ona 183,62 zł/hl, czyli około 1,84 zł/l. W woj. lubelskim średnia wyniosła 175,32 zł/hl, a w woj. mazowieckim 173,53 zł/hl. Na Śląsku było to 172,91 zł/hl, natomiast na Podkarpaciu 171,97 zł/hl. Na drugim końcu zestawienia znalazło się woj. pomorskie. Tam średnia cena wyniosła zaledwie 160,20 zł/hl. W Łódzkiem było to 160,56 zł/hl, a w Kujawsko-Pomorskiem 162,60 zł/hl. Różnica pomiędzy Podlasiem a Pomorzem wyniosła aż 23,42 zł/hl. Przy dostawie 100 tys. litrów oznacza to już ponad 23 tys. zł różnicy w przychodach.

Polska poniżej średniej unijnej

Presja na ceny nie jest wyłącznie polskim problemem. Mleko tanieje również na wielu innych rynkach europejskich. Według danych Komisji Europejskiej średnia cena mleka surowego w UE-27 w lipcu wyniosła 41,84 euro/100 kg. W Polsce było to 40,53 euro/100 kg. Krajowa cena znajdowała się zatem około 1,31 euro/100 kg poniżej średniej unijnej. Dla porównania we Francji cena wyniosła 42,91 euro/100 kg, w Danii 43,48 euro/100 kg, a we Włoszech 45,58 euro/100 kg. Z kolei w Niemczech było to 40,08 euro/100 kg.

Jakość mleka a opłacalność produkcji

– Coraz więcej podmiotów stosuje systemy premiowania lepszej jakości. Hodowcy mogą więc otrzymać wyższą cenę za mleko o korzystniejszych parametrach. Natomiast za surowiec gorszej jakości zakłady mogą stosować potrącenia. Szczególne znaczenie ma poziom komórek somatycznych – zwraca uwagę Martin Ziaja, przewodniczący Rady Ekonomicznej ds. Produkcji i Rynku Mleka.

W sytuacji niskiej ceny bazowej każda premia ma znaczenie. Gospodarstwo nie zawsze może wpłynąć na cenę rynkową, ale może wpływać na parametry własnego mleka. To oznacza, że zdrowotność wymienia, higiena doju, prawidłowe żywienie oraz właściwe zarządzanie stadem stają się elementami strategii ekonomicznej gospodarstwa.

Nadpodaż coraz mocniej wpływa na rynek

Światowy rynek mleka znajduje się obecnie w fazie zwiększonej podaży. W grupie największych producentów i eksporterów, obejmującej Unię Europejską, Stany Zjednoczone, Nową Zelandię i Australię, produkcja mleka w pierwszym kwartale 2026 r. była o około 4 proc. wyższa niż rok wcześniej. Szczególnie mocno rosła produkcja w Unii Europejskiej. Dostawy do zakładów przetwórczych zwiększyły się w pierwszym kwartale o około 4,5 proc. rok do roku. Co istotne, dodatnią dynamikę odnotowało wszystkich 10 największych krajów produkujących mleko w UE. Polska również zwiększyła dostawy. W pierwszym kwartale były one większe o około 104 tys. ton, czyli o 3 proc. w ujęciu rocznym.

tekst i fot. Mirosław Lewandowski

Cały tekst można przeczytać w wydaniu 09-10/2026 miesięcznika „Przedsiębiorca Rolny”