Badania PDO wskazują najlepsze odmiany pszenicy ozimej

Jak co roku producentów rolnych czekają decyzje o wyborze odmiany na kolejny sezon. Jaką wybrać? Która będzie najlepiej plonować w przyszłym roku? Odpowiedź na te pytania nie jest łatwa, a pomocne mogą być wyniki badań Porejestrowego Doświadczalnictwa Odmianowego (PDO).

Pszenica ozima jest najważniejszym gatunkiem uprawianym w Polsce. Areał jej uprawy jest dość stabilny i według danych ARiMR w 2026 r. wynosi blisko 2,2 mln ha. Duże znaczenie pszenicy ozimej przejawia się również w dużej liczbie odmian wpisanych do Krajowego rejestru (KR). Obecnie w Polsce zarejestrowanych jest 177 odmian, w tym jedną zaliczono do grupy elitarne chlebowe (E), 74 to jakościowe chlebowe (A), 89 chlebowe (B), 8 jest odmian pastewnych lub innych (C), jedna na ciastka (K) i 4 odmiany regionalne (rejestrowane dla zachowania bioróżnorodności, bez badań wartości gospodarczej). Ponadto na naszym rynku nasiennym oferowana jest znaczna liczba odmian ze Wspólnotowego katalogu odmian roślin rolniczych (CCA).

Przebadane w naszych warunkach

W trafnym wyborze odmiany pomocna może być analiza wyników doświadczeń PDO. Dla pszenicy ozimej corocznie zakładanych jest ok. 70 doświadczeń w różnych warunkach glebowo-klimatycznych Polski, co pozwala na obiektywną charakterystykę odmian. W tabeli przedstawiono ważniejsze cechy rolniczo-użytkowe 141 odmian pszenicy ozimej (pozostałe odmiany z powodu gorszej wartości gospodarczej nie były badane w doświadczeniach PDO w ostatnich 4 latach). Oprócz odmian z KR, w tabeli zamieszczono również wyniki 4 odmian ze CCA, które pozytywnie przeszły cykl badań rozpoznawczych i obecnie są oceniane w doświadczeniach PDO. Odmiany uszeregowano alfabetycznie w poszczególnych grupach technologicznych. Wyniki są średnią z lat 2022-2025.

Każdy sezon przynosi nowe wyzwania

W sezonie 2025/2026 doświadczenia z pszenicą ozimą były zakładane w podobnych terminach jak w latach poprzednich. Przed zimą rośliny były na ogół w dobrej kondycji, a zahamowanie wegetacji nastąpiło w III dekadzie listopada. Mimo znacznych spadków temperatur pszenica przezimowała bez większych strat. Jednak już od początku wiosennej wegetacji w wielu rejonach kraju występował deficyt opadów, który ograniczał uwilgotnienie gleby i utrudniał pobieranie składników pokarmowych. Na kondycję roślin wpływ miały także silne przymrozki. Trudno też oszacować, jaki ostatecznie wpływ na plonowanie zbóż będzie miała ekstremalna fala upałów z końca czerwca tego roku. Z pewnością upał, połączony z wcześniejszą suszą, zwłaszcza na słabszych stanowiskach spowodował przedwczesne zasychanie roślin, które w tym okresie powinny jeszcze nalewać i wypełniać ziarno. W konsekwencji ziarno może więc cechować się gorszymi parametrami – małą gęstością i większym udziałem pośladu.

Najlepsze pod względem plenności

W ostatnich latach dokonał się znaczny postęp hodowlany w plenności. Przejawem tego jest rejestracja nowych odmian, które plonują lepiej od dotychczas zarejestrowanych. Spośród odmian jakościowych szczególnie wysokim poziomem plenności wyróżniają się odmiany: SU Sputnik, SU Horizon, Allsome, RGT Furioza i Lacerta oraz mieszańcowa SU Hyclass. Ponadto na wysokim poziomie agrotechniki bardzo dobrze plonują również: RGT Victorius, SU Janosik i Emocja. Niemal wszystkie wymienione odmiany zostały zarejestrowane w ostatnich 3 latach. W grupie odmian chlebowych również najlepiej plonują odmiany najnowsze. Wyróżniają się zwłaszcza: Serafinus, Bestia, Sake, KWS Rookie, WPB Kenora i oścista RGT Farmeo, a na wysokim poziomie agrotechniki także: LG Lugano, Bulldozer i Como. Odmiany pastewne pod względem plenności ustępują czołowym odmianom chlebowym, a ich znaczenie systematycznie maleje. Do uprawy na ciastka zarejestrowana jest tylko jedna odmiana – Marly.

mgr inż. Andrzej Najewski

Centralny Ośrodek Badania Odmian Roślin Uprawnych w Słupi Wielkiej

Cały tekst można przeczytać w wydaniu 08/2026 miesięcznika „Przedsiębiorca Rolny”