Od narodzin cieląt do krycia jałówek

Coraz więcej hodowców stawia na intensywny odchów cieliczek, umożliwiający krycie jałówek już w 12. miesiącu życia. Sukces zależy od odpowiedniego żywienia, warunków utrzymania i kontroli zdrowotnej.

Prawidłowy odchów jałówek to fundament nowoczesnego gospodarstwa mlecznego. Każdy etap wpływa na rozwój, zdrowie i przyszłą wydajność zwierząt. Rosnące wymagania rynkowe sprawiają, że hodowcy coraz częściej decydują się na programy intensywne, w których jałówki osiągają gotowość do krycia już w wieku 12 miesięcy. Odpowiedni rozwój zwierząt wymaga jednak ścisłej kontroli parametrów wzrostu, przyrostów masy ciała oraz wskaźników zdrowotnych. Intensywny odchów nie polega tylko na szybkim wzroście. Chodzi o to, aby jałówki były zdrowe, odporne i przygotowane do wysokiej wydajności w przyszłej laktacji.

Siara oraz intensywne karmienie

Podstawą sukcesu jest wysokiej jakości siara, która dostarcza nowo narodzonym cielętom przeciwciała niezbędne do funkcjonowania układu odpornościowego. Musi ona zawierać co najmniej 50 g immunoglobulin w litrze. Cielęta ważące 35-45 kg powinny otrzymać 3-4 litry zaraz po narodzinach oraz kolejne 2 litry w ciągu 12 godzin. Zwierzęta lżejsze, 25-30 kg, piją odpowiednio 3 i 2 litry. Większość osesków nie pobiera dobrowolnie pełnej dawki, dlatego w wielu gospodarstwach stosuje się podawanie sondą, aby zapewnić optymalną ilość immunoglobulin.

Kontrola efektywności pobrania siary jest kluczowa. Po dobie od narodzin wykonuje się badania surowicy krwi za pomocą refraktometru. Co najmniej 90 proc. wyników powinno wskazywać ponad 5,2 g przeciwciał na decylitr. Takie działanie znacząco redukuje ryzyko biegunek i chorób oddechowych w pierwszych miesiącach życia.

Po okresie siarowym cielęta są karmione mlekiem pełnym lub preparatem mlekozastępczym. Mleko zawiera przeciętnie 12,7 proc. suchej masy, 27 proc. białka i 30 proc. tłuszczu, co przekłada się na 34-38 g tych składników w jednym litrze. Preparaty mlekozastępcze intensywnego odchowu zawierają do 24, a nawet do 28 proc. białka i 18 proc. tłuszczu, co pozwala utrzymać wysokie tempo wzrostu i zapewnia pełen rozwój metaboliczny.

Co bardzo istotne, cielęta muszą mieć również nieograniczony dostęp do czystej wody, a to wpływa na prawidłowe trawienie paszy płynnej i minimalizuje ryzyko odwodnienia w okresie intensywnego wzrostu.

Pierwsze tygodnie życia i okres odsadzania

W pierwszym tygodniu życia cielęta powinny otrzymywać ilość mleka lub pójła odpowiadającą 12-15 proc. ich masy ciała. Dla osobników ważących około 40 kg oznacza to podawanie 2,5-3 litrów dwa razy dziennie, czyli łącznie 5-6 litrów. Od drugiego tygodnia życia aż do 50. dnia ilość ta powinna stopniowo wzrosnąć do 20 proc. masy ciała. Można to realizować na dwa sposoby: 2,5-3 litry podawane trzy razy dziennie lub 4 litry dwa razy dziennie. W kolejnym tygodniu należy zmniejszyć porcje pójła do 2 litrów podawanych dwa razy dziennie. Od 57. dnia można je podawać w dawce 1 litra dwa razy dziennie lub 2 litrów jeden raz dziennie. Natomiast w okresie od 64. do 70. dnia życia cielęta powinny zostać odsadzane od paszy płynnej. Proces ten ma się opierać na spożyciu wysokiej jakości startera. Mieszanka ta musi zawierać podobny poziom białka jak mleko lub pójło, aby zapewnić utrzymanie dotychczasowego średniego dobowego przyrostu masy ciała.

Cielęta zazwyczaj odsadzane są w wieku 6-9 tygodni. Następuje to w momencie, gdy zwierzęta spożywają 1-2 kg mieszanki dziennie, przez trzy kolejne dni.

tekst i fot. Mirosław Lewandowski

Cały tekst można przeczytać w wydaniu 02/2026 miesięcznika „Przedsiębiorca Rolny”